عناوین مهمترین خبرها:

مقدمه

كوروناويروس‌ها (‍‍Corona Viruses  ) خانواده بزرگي از ويروس‌ها مي‌باشند كه در انسان و حيوان ايجاد بيماري مي‌كنند.

كورونا ويروس‌ها مي‌توانند بيماري‌هايي ايجاد نمايند كه شدت آن از سرماخوردگي معمولي تا سندرم حاد تنفسي تغيير مي‌كند.

كورونا ويروس جديد كه در آوريل 2012 كشف شده يك ويروس جديد است كه قبلا" در انسان ديده نشده‌، در اغلب موارد يك بيماري شديد ايجاد كرده و مرگ ناشي از بيماري حدود 36 درصد بوده است . اين كورونا ويروس جديد به كورونا ويروس تنفسي خاورميانه ( MERS_COV ) معروف شده است .

در عين حال كه شروع مشكل سندرم تنفسي كوروناويروس خاورميانه از عربستان سعودي بوده و پس از آن به تعداد قابل توجهي از كشورهاي خليج فارس انتشار يافته است، در حال حاضر موارد بيماري در اغلب نقاط دنيا از جمله در قاره‌هاي آسيا ، اروپا ، آفريقا  ، و آمريكا اتفاق افتاده است .

سازمان جهاني بهداشت به كشورهاي عضو توصيه كرده عفونت‌هاي حاد تنفسي شديد ( SARI ) را همچنان پايش نمايند و الگوهاي غيرطبيعي آن يا پنوموني را مورد بررسي قرار دهند.

علائم باليني :

طيف باليني ، از نوع بدون علامت ، تا علائم تنفسي خفيف ، تا يك بيماري حاد تنفسي و مرگ تغيير مي‌كند.

علائم عمومي مربوط به شكل عادي سندرم تنفسي كوروناويروس خاورميانه عبارتند از تب ، سرفه و كوتاهي نفس .

اغلب بيماران ، ذات الريه داشته‌اند. هم چنين بسياري از بيماران داراي علائم معدي- روده‌اي از جمله اسهال بوده‌اند. بعضي از بيماران نارسائي كليه داشته‌اند. تقريبا" 36 درصد از بيماران فوت شده‌اند.

ويروس كورونا در سالمندان ، افرادي كه ضعف سيستم ايمني دارند و مبتلايان به بيماري‌هاي مزمن از قبيل سرطان ، بيماري ريوي مزمن و ديابت ، بيماري شديدتري را ايجاد مي‌كند.

راه هاي سرايت

سندرم تنفسي كوروناويروس خاورميانه يك بيماري قابل انتقال از حيوان به انسان است كه از شتر به انسان منتقل مي شود. منشأ ويروس تاكنون شناخته نشده ولي به نظر مي رسد از خفاش بوده كه در گذشته دور از خفاش به شتر انتقال يافته است .

انتقال از حيوان به انسان

راه انتقال از حيوان به انسان به طور كامل مشخص نشده ولي به نظر مي رسد شتر مخزن اصلي ويروس باشد و به عنوان منبع بيماري براي انسان نقش داشته باشد.

انتقال از انسان به انسان

به نظر نمي رسد ويروس از انسان به انسان به راحتي منتقل شود مگر اين كه تماس نزديك نظير مراقبت از بيمار وجود داشته باشد . مواردي از انتقال انسان به انسان در مراكز درماني كه تماس نزديك با بيمار وجود داشته و اقدامات پيشگيرانه اصولي به عمل نيامده ، اتفاق افتاده است .

به نظر مي‌رسد ويروس در سرتاسر شبه جزيره عربستان در گردش بوده به طوري كه از سال 2012 تاكنون بيش از 85 درصد از موارد در اين ناحيه اتفاق افتاده است . مواردي از بيماري در خارج از خاورميانه گزارش شده است ولي به نظر مي‌رسد اغلب اين موارد در خاورميانه حاصل شده و سپس به خارج از منطقه صادر شده باشند. طغيان فعلي بيماري در كره‌جنوبي بزرگ‌ترين طغياني است كه در خارج از خاورميانه اتفاده افتاده است .

سئوال كلي اين است كه آيا بايد مردم از تماس با حيوانات يا فراورده‌هاي حيواني خودداري كنند ؟

به عنوان يك احتياط كلي در كشورهاي خاورميانه كه به كوروناويروس سندرم تنفسي خاورميانه گرفتار شده‌اند ، كليه افرادي كه در اين نواحي از مزارع ، بازارها ، طويله‌ها يا ساير جاهاي نگاهداري حيوانات بازديد مي‌كنند ، بايد اصول بهداشت عمومي را رعايت كنند از جمله شستن دست ها قبل و بعد از دست زدن به حيوانات و اجتناب از تماس با حيوانات بيمار.

مصرف فراورده هاي حيواني نجوشيده يا پاستوريزه نشده از جمله شير و گوشت خطر انتقال طيف وسيعي از عوامل بيماري زا را در بردارد. مصرف فراورده هاي حيواني پخته شده يا پاستوريزه براي انسان بي‌خطر است‌.

گوشت و شير شتر از فراورده‌هاي غذايي مغذي هستند كه ممكن است مصرف شوند ولي بايد پاستوريزه ، جوشانده يا پخته شوند. كاركنان مزارع و كشتارگاه‌هاي شتر در نواحي آلوده بايد اصول بهداشت فردي را به دقت مراعات كنند از جمله شستن مرتب دست‌ها با آب و صابون پيش از دست زدن به حيوانات و بعد از آن‌، محافظت از صورت ، و پوشيدن لباس محافظ .

ساير سئوالاتي كه در ارتباط با اين بيماري نوپديد مطرح مي‌باشند عبارتند از :

آيا ويروس مي‌تواند از انسان به انسان سرايت كند ؟

بلي . تاكنون خوشه‌هاي زيادي از انتقال انسان – به انسان اتفاق افتاده است  . اين خوشه‌ها در مراكز درماني در ميان افراد خانواده‌ها و بين همكاران مشاهده شده‌اند . به هرحال ، چگونگي انتقال در همه اين موارد از نظر اين كه روش انتقال تنفسي ( مثلا" سرفه يا عطسه ) يا تماس مستقيم با بيماران ، يا آلودگي محيط به وسيله بيماران بوده ، هنوز روشن نشده است . تا اين لحظه ، انتقال مستمر در جامعه مشاهده نشده است .

آيا براي سندرم تنفسي كوروناويروس خاورميانه واكسن يا درمان وجود دارد؟

در حال حاضر واكسن موجود نمي‌باشد . درمان عمدتا" كمكي است و بايستي براساس شرايط باليني بيمار تنظيم شود.

آيا كاركنان مراكز بهداشتي درماني در معرض خطر مي‌باشند؟

انتقال در مراكز بهداشتي درماني اتفاق افتاده است ، از جمله انتقال ويروس از بيماران به ارائه‌كنندگان خدمات بهداشتي درماني . سازمان جهاني بهداشت توصيه مي‌نمايد كاركنان مراكز مذكور اقدامات مناسب براي پيشگيري و كنترل عفونت را به عمل آورند.

سازمان جهاني بهداشت براي كشورها چه توصيه‌اي دارد؟

سازمان جهاني بهداشت تمام كشورهاي عضو را تشويق مي‌كند تا نظام مراقبت از عفونت‌هاي حاد تنفسي شديد ( SARI ) را در كشورشان تقويت نمايند و هرگونه الگوي غيرعادي عفونت‌هاي حاد تنفسي شديد يا ذات الريه را به دقت مورد بررسي قرار دهند.

آيا سازمان جهاني بهداشت در ارتباط با ويروس جديد ، محدود كردن مسافرت يا تجارت را توصيه مي كند؟

سازمان جهاني بهداشت هيچ نوع محدوديت مسافرت يا تجارت را در رابطه با كروناويروس سندرم تنفسي خاورميانه توصيه نمي‌كند.

مسافرت‌هاي بين‌المللي و سلامت جهان – توصيه درباره سندرم تنفسيكوروناويروس خاورميانه براي زائرين عربستان سعودي

براي كشورها مهم است كه از همه روش‌هاي عملي و مؤثر براي رساندن اطلاعات مربوط به قبل ، در خلال و بعد از عمره و حج به كليه گرو‌ه‌ها از جمله گروههاي زير استفاده كنند:

·            مسافران عمره و حج ، به ويژه گروههاي آسيب‌پذير

·            مقامات بهداشتي

·            كاركنان بهداشتي درماني مسئول ارائه خدمات به زائرين

·            صنايع حمل و نقل و گردشگري

·            توده مردم

1 – اقداماتي كه بايد قبل از عمره و حج به عمل آيد :

·               كشورها بايد به زائريني كه بيماريهاي زمينه‌اي ( مثلا" بيماريهاي مزمن از قبيل ديابت ، بيماريهاي ريوي مزمن ، نقص ايمني ) دارند اعلام نمايند كه اين قبيل بيماري‌ها در طي سفر، خطر ابتلا به بيماري از جمله كوروناويروس سندرم تنفسي خاورميانه را افزايش مي‌دهند. بنابراين زائرين بايستي قبل از مسافرت با پزشك معالج خود در مورد خطرات احتمالي و مصلحت بودن سفر مشورت كنند.

·               كشورها بايد درباره احتياطات عمومي مربوط به سلامت سفر ، اطلاعات مورد نياز زير را در اختيار زائرين و سازمان‌هاي مسافرتي قرار دهند به طوري كه خطر ابتلا به بيماري‌ها به طور كلي و خطر ابتلاء به بيماري‌هايي از قبيل آنفلوآنزا و اسهال، به طور اخص در زائرين كاهش پيدا كند:

-               شستن مكرر دست ها با آب و صابون

-               رعايت اصول بهداشت مواد غذايي از قبيل اجتناب از خوردن گوشت نپخته ( نيم پز ) يا غذاي تهيه شده در شرايط غيربهداشتي و شستن كامل ميوه‌جات و سبزيجات قبل از مصرف .

-               رعايت اصول بهداشت فردي

-               خودداري از تماس غيرضروري با مزرعه ،‌حيوانات اهلي و وحشي

-               ارائه خدمات مربوط به آموزش بهداشت از طريق پلاكارد ، پمفلت ، راديو و غيره

-         فراهم ساختن امكانات آزمايشگاهي ، تشخيصي و درماني كافي براي  سندرم تنفسي كوروناويروس خاورميانه و آموزش نيروي‌انساني پزشكي مربوط به عمره و حج

2 – اقداماتي كه بايد در خلال عمره و حج به عمل آيد .

به مسافراني كه يك بيماري تنفسي حاد و مهم همراه با تب و سرفه ( به اندازه كافي شديد به طوري كه در فعاليت هاي روزانه اختلال ايجاد ‌كند ) پيدا مي‌كنند بايد توصيه شود:

-               تماس خود با سايرين را به حداقل برسانند تا بدينوسيله از آلوده كردن آنها جلوگيري نمايند.

-               هنگام سرفه و عطسه جلوي دهان و بيني خود را با يك دستمال كاغذي بپوشانند و آن را پس از استفاده در سطل آشغال بيندازند و پس از آن دست ها را با آب و صابون بشويند.

-               موضوع كسالت را به كاركنان پزشكي گروه گزارش نمايند.

3 - اقداماتي كه بايد بعد از عمره و حج به عمل آيد.

-               به زائريني كه برمي گردند بايد توصيه شود در صورتي كه در طي دو هفته اول بعد از مراجعت به يك بيماري تنفسي حاد مهم همراه با تب و سرفه ( به اندازه كافي شديد به طوري كه در فعاليت هاي روزانه اختلال ايجاد كند ) ، دچار شوند بايد فورا" به پزشك مراجعه كنند و مقامات بهداشتي محل را نيز در جريان قرار دهند.

-         به افرادي كه با يك زائر يا مسافري كه به بيماري تنفسي حاد و مهم همراه با تب و سرفه ( به اندازه كافي شديد به طوري كه در فعاليت هاي روزانه اختلال ايجاد كند) ، مبتلا بوده تماس نزديك داشته و خودشان نيز به چنين بيماري دچار شده‌اند ، بايد توصيه شود به مقامات بهداشتي محل مراجعه و آنان را در جريان امر قرار دهند به طوري كه از نظر سندرم تنفسي كوروناويروس خاورميانه مورد پايش قرار گيرند.

-     به پزشكان و مراكز ارائه خدمات بهداشتي درماني بايد درباره احتمال ابتلاء به سندرم تنفسي كوروناويروس خاورميانه (MERS-COV ) در زائرين مراجعت كننده‌اي كه دچار بيماري حاد تنفسي مي‌باشند‌، هشدار داده شود ، به ويژه در آنهايي كه تب ، سرفه و بيماري نسج ريه وجود دارد .

كلياتي درباره سندرم تنفسي كوروناويروس خاورميانه (MERS-COV)‌

·               لزوم ارزيابي كليه موارد شديد عفونت‌هاي حاد تنفسي (SARI ) و بررسي دقيق الگوهاي غيرعادي .

·               پيشگيري و كنترل عفونت ( ابتلاء) براي جلوگيري از انتقال ويروس از يك بيمار آلوده به ساير بيماران و كاركنان مراكز بهداشتي درماني و عيادت كنندگان اهميت زيادي دارد.

·               كاركنان مراكز بهداشتي درماني كه به افراد مشكوك يا مبتلا به سندرم تنفسي كوروناويروس خاورميانه ارائه خدمت مي‌كنند بايد اقدامات مقتضي براي كاهش خطر انتقال ويروس از  بيمار به ساير بيماران، ارائه دهندگان خدمات سلامت و عيادت كنندگان را به عمل آورند.

·               هنگام مراقبت از بيماراني كه داراي علائم عفونت حاد تنفسي ( ARI ) مي‌باشند بايد احتياطات لازم در ارتباط با ريز قطرات به عمل آيد.

·            هنگام مراقبت از افراد مشكوك با مبتلا به كوروناويروس خاورميانه بايد احتياطات مربوط به تماس و محافظت چشمي نيز به ساير احتياطات اضافه شود.

·            افرادي كه در معرض خطر ابتلا به نوع شديد بيماري ناشي از سندرم تنفسيكوروناويروس خاورميانه مي‌باشند ، بايد هنگام بازديد از مزارع ، طويله‌ها و كاهدان‌هاي نواحي كه در آنجا ويروس به طور بالقوه در گردش مي‌باشد از تماس نزديك با حيوانات اجتناب نمايند.

·               در مورد عموم مردم ، هنگام بازديد از يك مزرعه يا طويله يا كاهدان بايد اصول مربوط به بهداشت و نظافت عمومي از قبيل شستن دست ها قبل و بعد از دست زدن به حيوانات ، خودداري از تماس با حيوانات بيمار ، و بهداشت مواد غذايي كاملا" رعايت شود.

·            سازمان جهاني بهداشت ، برنامه غربالگري ويژه مباني ورودي در ارتباط با سندرم تنفسي كوروناويروس خاورميانه را توصيه نمي‌كند. هم چنين در حال حاضر محدود كردن مسافرت و تجارت توصيه نمي‌شود. 

گروه‌هاي پرخطر در برابر سندرم تنفسي كوروناويروس خاورميانه عبارتند از :

مبتلايان به بيماريهاي مزمن قلبي ، ريوي ، كليوي ، ديابت ، نقص ايمني ، بيماري خوني و سالمندان

آخرين وضعيت بيماري تا 11 سپتامبر 2015 ( 20 شهريور 1394 )

·      تا 13 سپتامبر 2015 ( 20 شهريور 1394 ) در سطح جهاني 1542 نفر به سندرم تنفسي كوروناويروس خاورميانه مبتلا شده‌اند كه 544 نفر از آنها فوت شده‌اند.

·      در كره جنوبي 185 نفر به بيماري دچار شده و 36 نفر از آنان فوت شده‌اند.

·      سوش‌هاي كوروناويروس سندرم تنفسي خاورميانه در شترهاي چند كشور از جمله مصر ، عمان ،‌ قطر و عربستان سعودي شناسايي شده‌اند.

·      درمنطقه مديترانه شرقي تعدادي از كشورها ( مصر ، اردن ، كويت ، لبنان ، عمان ، عربستان سعودي ، تونس‌، قطر ، امارات متحده عربي و يمن ) موارد تأييد شده آزمايشگاهي كوروناويروس سندرم تنفسي خاورميانه را گزارش كرده‌اند.

·      تا تاريخ 28 جولاي 2015 ( 6 مرداد 1394 ) 26 كشور زير مواردي از كوروناويروس سندرم تنفسي خاورميانه را گزارش داده‌اند:

-         در سال 2012 : آلمان ، اردن ، عربستان سعودي ، انگلستان.

-         در سال 2013 : فرانسه ، آلمان ، ايتاليا ، كويت ، عمان ، قطر ، عربستان سعودي ،‌تونس ، امارات متحده عربي  ، انگلستان.

-         در سال 2014 : الجزاير ، استراليا ، مصر ، يونان ، ايران ، اردن ، كويت ، لبنان ، مالزي ، هلند ، عمان ، قطر ، عربستان سعودي ، تركيه ، امارات متحده عربي ، يمن .

-         تا اين تاريخ ( 12 جولاي  ) در سال 2015 :  چين ، آلمان ، ايران ، عمان ، فيليپين ، قطر ، جمهوري كره ، عربستان سعودي ، تايلند ، امارات متحده عربي .