عناوین مهمترین خبرها:

دكتر بيژن صدري زاده 

بيماري ايبولا كه به تب خونريزي دهنده ايبولا نيز معروف است براي اولين بار در سال 1976 ميلادي در دو همه‌گيري همزمان در آفريقا اتفاق افتاد كه يكي از آنها در يك دهكده مجاور رودخانه ايبولا در جمهوري دموكراتيك كنگو ( زئير سابق ) و ديگري با 600 كيلومتر فاصله در يك ناحيه دورافتاده در سودان بود. در دو همه‌گيري اوليه ، درجه كشندگي بيماري از 50 تا 90 درصد تغيير مي‌كرد به عبارت ديگر از هر صدنفر بيمار مبتلا به بيماري بين 50 تا 90 نفرشان فوت مي‌شدند. دومين همه‌گيري در همان نواحي درسال‌هاي1977 و 1979 به ترتيب در كنگو و سودان به وقوع پيوست . از آن زمان به بعد موارد بيماري اعم از موارد تك‌گير يا همه‌گير از كشورهاي آفريقايي زير گزارش شده است : گينه ، ليبريا ، سيرالئون ، جمهوري دمكراتيك كنگو ، گابن ، سودان جنوبي ، ساحل عاج ، اوگاندا ، جمهوري كنگو و آفريقاي جنوبي .

همه‌گيري اخير بيماري ايبولا كه در آفريقاي غربي به وقوع پيوسته است كشورهاي گينه ، ليبريا ، سيرالئون ، نيجريه را گرفتار كرده به طوري كه تا 22 اوت 2014 ( 31 مرداد 1393 ) 2615 نفر به بيماري دچار شده كه 1427 نفر آنان فوت شده‌اند. به استثناي چند مورد انتقال از طريق آزمايشگاه ( يك مورد در انگليس و دو مورد در روسيه) تاكنون كليه موارد بيماري و مرگ در آفريقا بوده است .

در عين حال كه بيماري ايبولا و همه‌گيري ناشي از آن در حال حاضر براي ساير كشورهايي كه در خارج از قاره آفريقا مي‌باشند خطر جدي به حساب نمي‌آيد ، ولي با توجه به شرايط فعلي دنيا از جمله سهولت در مسافرت و تجارت ، امكان خارج شدن بيماري از بستر اوليه آن در آفريقا و انتشار به ساير كشورهاي دنيا همواره وجود دارد.

منشأ ويروس ناشناخته است . ولي احتمالا" خفاش ميزبان طبيعي ويروس مي‌باشد. ساير پستانداران از قبيل ميمون ، شمپانزه و گوريل نيز به عنوان ميزبان اتفاقي در انتقال ويروس ايبولا به انسان نقش دارند. پس از انتقال ويروس از حيوان به انسان ، انتشار بيماري در جمعيت از طريق تماس مستقيم انسان با انسان ( تماس افراد سالم با بيمار ) صورت مي‌گيرد و گسترش مي‌يابد. ورود ويروس ايبولا به جوامع انساني از طريق تماس انسان با خون ، ترشحات ،  اعضاء يا ساير ترشحات حيوانات آلوده اتفاق مي‌افتد. بيشترين خطر انتقال بيماري از انسان به انسان در مراحل آخر بيماري است كه استفراغ ، اسهال و خونريزي وجود دارد.

در آفريقا علت اصلي انتقال ويروس از حيوان به انسان ، دست زدن به حيوانات مبتلا به ويروس ايبولا اعم از زنده يا مرده شامل : شامپانزه ، گوريل ، خفاش ، ميمون ، آهوي جنگلي و جوجه‌تيغي بوده است.

هم‌چنين ابتلا به بيماري ممكن است در اثر تماس مستقيم پوست يا مخاط پاره شده يك شخص سالم با ترشحات آلوده كننده بيمار مبتلا به ايبولا از قبيل لباس يا ملافه آلوده يا سوزن استفاده شده اتفاق بيفتد.

مرداني كه از بيماري بهبود يافته‌اند مي‌توانند تا 7 هفته بعد از بهبودي ويروس را از طريق تماس جنسي به همسرشان منتقل كنند.

تعداد زيادي از كاركنان پزشكي و بهداشتي كه با افراد مبتلا به بيماري ايبولا تماس نزديك داشته و اصول پيشگيري را رعايت نكرده‌اند ، به بيماري دچار شده‌اند. انتقال ويروس ايبولا از راه تنفسي ( از طريق سرفه و عطسه ) تاكنون ثابت نشده است . در جريان همه‌گيري بيماري ايبولا ، كاركنان پزشكي ، افراد خانواده كه با بيمار تماس نزديك دارند بيش از سايرين در معرض خطر ابتلا به بيماري قرار دارند.

دوره نهتفگي بيماري يعني زمان ورود ويروس به بدن تا زمان بروز علائم بيماري از 2 تا 21 روز تغيير مي‌كنند ولي در اغلب موارد حدود 10 تا 12 روز مي‌باشد.

بيماري ايبولا يك بيماري شديد حاد ويروسي است كه در اغلب موارد با شروع ناگهاني تب ، خستگي شديد، سردرد و گلودرد مشخص مي‌شود. به دنبال آن استفراغ ، اسهال و بثورات بروز مي‌كنند. در اشكال شديد و كشنده بيماري ، ‌خونريزي داخلي و خارجي همراه با آسيب كبد ، نارسايي كليه ، گرفتاري دستگاه عصبي مركزي و شوك عارض مي‌شود كه در نهايت ممكن است به مرگ بيمار منجر شود .

بيماري ايبولا ممكن است از نظر باليني با مالاريا ، حصبه ، شيگلوز ( نوعي اسهال خوني ) ، لپتوسيروز ، طاعون‌، ‌تب راجعه ،‌ منتژيت ، هپاتيت و ساير تب‌هاي خونريزي‌دهنده اشتباه شود.

تشخيص قطعي با آزمايشگاه است . نمونه‌هايي كه براي آزمايشگاه تهيه مي‌شوند از نظر قابليت سرايت شديدا" واگير مي‌باشند. لذا بايد در كليه مراحل تهيه ، نگهداري ،‌ ارسال نمونه و انجام آزمايشات اقدامات پيشگيرانه احتياطي با دقت هر چه بيشتر رعايت شود.  

افراد سالم كه با بيماران مبتلا به ايبولا تماس نزديك داشته و علائم مربوط به بيماري در آنها بروز مي‌كند بايد فورا" به پزشك مراجعه كنند تا تحت بررسي و مراقبت پزشكي دقيق قرار گيرند.

در حال حاضر براي بيماري ايبولا درمان قطعي وجود ندارد. زيرا داروهاي ضدويروس موجود برروي ويروس ايبولا تأثير ندارند. مبتلايان به بيماري شديد نياز به درمان كمكي دارند كه تنها در بيمارستان امكان‌پذير است . در اين قبيل بيماران جبران آب و الكتروليت از دست رفته از طريق سرم‌هاي تزريقي و يا مصرف محلول‌هاي خوراكي تحقق پيدا مي‌كند. از نظر پيشگيري نيز براي اين بيماري واكسن مؤثري وجود ندارد.

براي جلوگيري از انتقال بيماري با سايرين اعم از كاركنان بيمارستان ، اطرافيان بيمار و ارباب رجوع ، بايد بيمار را از سايرين جدا نگهداري ‌كنند و كاركنان پزشكي مراقبت كننده از بيماران از وسائل پيشگيري‌كننده شامل ماسك ، كلاه ، عينك ، روپوش و كفش مخصوص استفاده نمايند و وسائل بيمار از جمله ملافه ، لباس و محيط اطراف بيمار به دقت ضدعفوني ‌شود.

در حال حاضر سازمان جهاني بهداشت ، محدود كردن مسافرت و تجارت مربوط به رفت و برگشت از مناطق آلوده را توصيه نمي‌كند. هم چنين انجام غربالگري مسافرين فرودگاه ها و بنادر اعم از مسافرين ورودي و خروجي را توصيه نمي‌كند. تنها افرادي كه از مناطق آلوده وارد كشور‌هاي ديگر مي‌شوند در صورتيكه طي 3 هفته گذشته سابقه تماس نزديك با بيمار مشكوك يا مبتلا به ايبولا را داشته باشند و دچار علائمي شبيه آنفولانزا شوند ( مثل تب و خستگي شديد و ناگهاني ، سردرد ، در عضلات ، گلودرد ) بايد جهت بررسي و تعيين علت بيماري در اولين فرصت به پزشك مراجعه نمايند.

بنا به توصيه اكيد سازمان جهاني بهداشت ، افراد مشكوك به بيماري ايبولا را بايد سريعا" به بيمارستان برسانند زيرا مراقبت و درمان در منزل به علت عدم امكان رعايت دقيق اقدامات پيشگيرانه ، خطر سرايت بيماري به ساير افراد خانواده  به ويژه مراقبت كنندگان از بيمار را به دنبال دارد.

جداسازي افراد مشكوك يا مبتلا به بيماري ايبولا از ساير افراد اعم از سالم يا بيمار ، ضرورت قطعي دارد. شستن مرتب دست‌ها با آب و صابون در پيشگيري از اين بيماري نيز همانند بسياري ديگر از بيماريهاي عفوني اهميت زيادي دارد و بايد با دقت رعايت شود.

خطر ابتلا در مسافرين كه به كشورهاي آلوده از نظر ايبولا مسافرت مي‌كنند بسيار كم است زيرا لازمه انتقال ويروس ايبولا داشتن تماس نزديك با خون ، ترشحات ، اعضاء يا ساير مايعات افراد مبتلا اعم از زنده يا مرده مي‌باشد . از آنجا كه گردشگران و مسافران معمولي با اينگونه تماس‌هاي نزديك سروكاري ندارند ، مسافرت به مناطق آلوده براي آنها خطري به حساب نمي‌آيد. سازمان جهاني بهداشت به اين قبيل مسافران توصيه مي‌كند از تماس با بيماران اجتناب نمايند و در صورتيكه به منطقه‌اي مسافرت مي‌كنند كه در آن منطقه بيماري ايبولا وجود دارد بايد از علائم بيماري آگاه باشند و در صورت مشاهده اولين علامت براي بررسي بيشتر فورا" به پزشك مراجعه كنند.

در عين حال كه در حال حاضر خطر جدي از نظر ورود و انتشار بيماري به ساير كشورهايي كه در خارج از قاره آفريقا مي‌باشند بسيار كم است ولي اجراي برنامه‌هاي اطلاع‌رساني و آموزشي ضرورت دارد. ضمنا" هشياري و آمادگي لازم براي كشف سريع موارد احتمالي وارده از كشورهاي آلوده در قالب يك نظام مراقبت حساس و دقيق كشوري ( نظام شناسايي و گزارش بيماري ) بايد همواره وجود داشه باشد.

 

جستجو

جشنواره علمي فرهنگستان

گزارش و گفتگو

به-یاد-مرحوم-دکتر-کمال-لطفی نویسنده: دکتر علی خلج ( عضو پیوسته و رئیس گروه علوم...
کرونا-با-مشارکت-مردم-مهار-شدنی-است نویسنده : دکتر بیژن صدری‌زاده مدیر سابق مبارزه...

پیوندها

 

 

 

ورود به سایت