عناوین مهمترین خبرها:

بخش الف : برداشت فردی از سیاست‌ها

با مطالعه و مرور و کمی تعمق در سیاست‌های کلی ابلاغی سلامت به نکات جالبی برخوردم از جمله:

ذکر کلمه و جملات (سلامت)، (بهداشت)، (پیشگیری خدمات و مراقبت‌های سلامت) به تعداد 32 مرتبه، ذکر جملات (خدمات درمانی)، (خدمات و مراقبت‌های درمانی) 14 مرتبه و کلمات نظارت، پایش، ارزیابی و ارزشیابی ده مرتبه

و کلمه نظام یا توصیه به نظام‌مند کردن بیش از 50 مرتبه

آمار فوق پیش درآمدی شد بر آنکه ذهن اینجانب در برداشت از جهت، رویکرد، دکترین (معماری راهبردی) و اصول اصلی هدایتی- در سیاست‌های کلی (که باید به این جهت‌ها حرکت کرده و عمل شود و از آن تخطی صورت نگیرد) از دید و منظر سیاست‌ها چنین باشد. 

1.  وظایف و اهداف حوزه سلامت (Health Sector) و اهداف و جهات و صفات و مشخصات و محل ارائه خدمات و مراقبت‌های سلامت(Health Services and Management):

که در بندهای مختلف سیاست‌های کلان به طور واضح و مشخص، تبیین، تعیین و ذکر شده و لازم‌الاجرا بوده و باید ملاک سیاستگذاری‌ها، جهت‌گیری‌ها، برنامه‌ریزی‌ها و اجرا در حوزه سلامت قرار گیرند عبارتند از:

جایگاه وظایف اصلی حوزه سلامت یعنی (تولیتی، تأمین مالی، تدارک خدمات، مدیریت منابع سلامت) مشخص و تعیین

و صفات فعالیتی حوزه سلامت (Health Sector) (7)

à    پاسخگو بودن (accountable/Responsive) (7 و 8 و 15)

à    عدالت محور بودن (Equity) (7 و 8)

à و مشخصات و صفات خدمات و مراقبت‌های سلامت، و محل ارائه کننده آن خدمات که در بندهای 8 و 1-8 و .... مشخص گردیده و عبارتند از  

w        جامع بودن یعنی بهداشتی، درمانی، توانبخشی

preventive (PHC oriented) / promotive / curative/ rehabilitator بودن(بند 1 و 8)

w        رویکردی همه جانبه Holistic (Bio spirito psycho social) داشتن (بند 2 و 8)

w        نگرشی یکپارچه (Integrated) داشتن یعنی دور بودن از بخش‌نگری (بند 8)

w   اولویت پیشگیری بر درمان در همه سیاست‌های اجرایی، قوانین و مقررات داشتن (1-2 و 2-8)

w        جهت ارتقاء سلامت و پیشگیری داشتن (1-8)

w        به روز نگه‌داشتن برنامه‌های بهداشتی و درمانی (2-2)

w        باعث ارتقاء شاخص‌های سلامت جسمی جامعه شدن (5-2)

w        باعث ارتقاء شاخص‌های سلامت روانی جامعه شدن (3)

w   جهت کاهش مخاطرات و آلودگی‌های تهدید کننده سلامت طبق شواهد علمی داشتن (3-2)

w   باعث برخورداری و افزایش آگاهی مردم از حقوق سلامت و مسئولیت‌های اجتماعی سلامت خود شدن (1-2)

w   باعث توانمندی (آگاهی) و در نتیجه افزایش مسئولیت‌پذیری و مشارکت جامعه در تأمین و حفظ و ارتقاء سلامت خود شدن (11)

w   و بتواند به در اختیار قرار دادن غذای سالم، سبد غذایی مطلوب، آب و هوای پاک، فرآورده‌های بهداشتی ایمن، امکانات ورزشی همگانی بودن(6)  

w   قادر به در اختیار قرار دادن دارو، واکسن، محصولات زیستی و ملزومات و تجهیزات کیفی استاندارد‌(4) بودن

à    و بتواند خدمات و مراقبت‌های سلامت مطلوب (Optimal) (7) با داشتن مشخصات ذیل:

ü      عدالت محور (عادلانه) (با Equity) (7 و 8)

ü      کیفی (با Quality) (2-8)

ü      ایمن (Safe) (2-8)

ü      استاندارد (1-8) و (2-8)

ü      اثربخش – کارا (Effective / Efficacious) و

بهره‌ور (Cost Effective) (8)

ü      پاسخگو (Accountable Responsive) (7 و 8)

ü      طبق و بر اصول شواهد علمی متقن (Evidence Based) (1-8) بودن

ü      با اطلاع‌رسانی شفاف (8)

را ارائه کند.

و قادر به ارائه خدمات و مراقبت‌های سلامت هدایت‌شده (Managed Care) یعنی:

§         طبق راهنماهای بالینی (Clinical Guidelines) (1-8 و 5)

§         و طرح ژنریک و نظام دارویی کشور (5)

§         و بر اساس نظام سطح‌بندی (8)

§         و طبق فناوری‌های سلامت ارزیابی شده (Health Technology Assessment)(1-8)

§         و طبق نظام و نظارت حاکمیت بالینی (Clinical Governance) (2-8) باشد

Ø      مبتنی بر اصول و ارزش‌های انسانی- اسلامی (1)

Ø      و متناسب با اخلاق پزشکی و آداب حرفه‌ای (پروفسیونالیسم) (1-1)

Ø      و توجه به ترویج سبک زندگی اسلامی – ایرانی (3)

در شبکه بهداشتی درمانی (8)

Ø   و توجه به آنکه محیط‌های ارائه‌کننده خدمات و مراقبت‌های سلامت در آن طوری تهیه و جهت و تزیین داده شوند که بتواند معنویت و اخلاق اسلامی را در جامعه رشد دهد (2-1)

Ø      و داشتن پیوست سلامت برای همه طرح‌های کلان توسعه‌ای (4-2) در کشور

2.     توصیه مؤکد به نظام‌مند نمودن ارائه خدمات و مراقبت‌های سلامت:

سیاست‌ها متعدداً به طور وضوح توصیه به نظام‌مند کردن- نظم دادن- به چارچوب درآوردن و نظارت بر خدمات و مراقبت‌های سلامت آنارشیک بدون مهار در حال اجرا را نموده  

v  سیاست‌های کلی سلامت ابلاغی در بند (1-7) توصیه به ایجاد نظام سلامت (Health System) با مشخص‌کردن ارکان اصلی، اختیارات و تکالیف و وظایف نظام سلامت مورد نظر خود نموده که عبارتند از:

§    رکن تولیتی (Stewardship)(1-7)= اختیارات، تکالیف و وظایف تولیتی مورد نظر سیاست‌ها شامل سیاستگذاری اجرایی، برنامه‌ریزی راهبردی و ارزشیابی و نظارت است و آنها را بعهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی قرار داده بعلاوه در بند (4-9) تولیت وظیفه نظارت مؤثر بر اجرای دقیق بسته‌های خدمات جامع بهداشتی درمانی بیمه پایه و تکمیلی را هم بعهده این وزارتخانه قرار داده است.

§    رکن (Financing) (2-7) = یعنی محل تأمین منابع مالی پایدار نظام سلامت را نیـز مشخص کرده. در بندهای (10) و (1-10) و (2-10) و (3-10) و (4-10)

§    رکن تدارک و تأمین خدمات سلامت(Health Services Provision) (3-7) را بعهده بخش دولتی، عمومی و خصوصی گذاشته است.

§    رکن مدیریت منابع سلامت(Health Resources Management) چه مالی – چه نیروی انسانی – چه تجهیزاتی و ساختمانی و ... (2-7)

را مشخص کرده که با محوریت وزارت بهداشت بوسیله نظام بیمه و همکاری سایر مراکز و نهادها باید صورت گیرد.

نظام سلامت مورد نظر سیاست‌ها دارای نظام‌های متعدد درونی است که سیاست‌ها اهم نظام‌های درونی آن را نیز مشخص کرده است که عبارتند از:

·    حدود 9 نظام در انتخاب، ارزشیابی، تعلیم و تربیت اساتید، دانشجویان و مدیران (1-1) متناسب با ارزش‌های اسلامی، اخلاق اسلامی (13)، اخلاق پزشکی و آداب حرفه‌ای (پروفسیونالیسم) (13)

·    حدود 6 نظام برای پایش، نظارت، ارزیابی (حقوق سلامت مردم – و اجرای صحیح سیاست‌های کلی) (6-2)

·         نظام ارزیابی فناوریهای سلامت (Health Technology Assessment) (1-8)

·         نظام سطح‌بندی، نظام ارجاع، نظام دارویی ملی کشور

نظام‌های متعدد سیاستگذاری و نظارت بر تولید، واردات و مصرف دارو (PMS)، واکسن، محصولات زیستی، تجهیزات پزشکی (5) و (8) و (1-8) که جمعاً حدود 24 عدد می‌شود.

·         نظام بیمه (2-7) و (4-9)

·    نظام آموزش علوم پزشکی (با صفات سلامت محور بودن، پاسخگو بودن، مبتنی بر نیازهای جامعه بودن) (13) و (1-8)

·         نظام حاکمیت بالینی (Clinical Governance) (2-8)

·    نظام‌های سنجش کیفیت (4) و (8)، مثل سنجش کیفیت عدالت (7)، سنجش کیفیت پاسخگویی(7)، نظام سنجش کیفیت ارائه خدمات بهداشتی و درمانی (2-10)، نظام سنجش کیفیت ارائه خدمات طب سنتی و داروهای گیاهی (4-12)

·         نظام پرداخت مبتنی بر کیفیت عملکرد (7-9)

·         نظام سنجش ایمنی، اثربخشی، کارایی، بهره‌وری و ... (8)

·    نظام نوآوری (Innovation) در پژوهش برای هدف رسیدن به مرجعیت علمی در علوم و فنون پزشکی و قطب خدمات پزشکی شدن (14)

3.     دفاع و صیانت از حقوق گیرنده‌گان خدمت:

سیاست‌ها توجه عمیق به دفاع، حفظ و صیانت از حقوق گیرندگان خدمت و مراقبت‌های سلامت داشته در جهت خود دفاعی(self-protection) با توصیه به ایجاد

 (Health community (social) / (User) / (Consumer protection System)) که نمود آن عملاً در اکثر قریب به اتفاق بندهای سیاست‌ها از طرق متعدد و مختلف از جمله ارتقاء سطح فرهنگ و سواد سلامت و... مشهود است که ذیلاً به آن اشاره خواهم کرد.

صیانت از حقوق سلامت مردم و بیماران (6-2):

 قبلاً گفته شد که یکی از اصول و دیدگاه‌های مهم سیاست‌های کلان توجه همه جانبه دقیق به حفظ، دفاع (صیانت) از حقوق سلامت جامعه یعنی اصل

 Health Community (Social) User/Consumer Protection است.

در بند (6-2) خود اصل، یعنی حفظ و صیانت از حقوق مردم ذکر شده که مقصود حقوق سلامت مردم است و موارد جمع‌آوری شده ذیل که پراکنده در بندهای مختلف سیاست‌ها است چه به طور مستقیم و یا غیر مستقیم در جهت و مربوط به این اصل می‌باشند. عبارتند از:

§    توصیه به ارائه خدمات آموزشی، پژوهشی، بهداشتی، درمانی، توانبخشی مبتنی بر اصول و ارزشهای انسانی- اسلامی (1)

§    ایجاد نظـام انتخاب و تعـلیم و تربیت، ارزشیابـی اساتید، دانشجـویان و مدیران متناسب با ارزشهای اسلامی، اخلاق پزشکی و آداب حرفه‌ای و تحول در محیط‌های علـمی

 (Educational Environment) و دانشگاهی متناسب با ارزش‌های اسلامی، اخلاق پـزشکی و آداب حرفه‌ای (1-1)

§    توجه به رشد معنویت و اخلاق اسلامی حتی با استفاده از ظرفیت محیط‌های ارائه مراقبت‌های سلامت (2-1)

§         آگاه‌سازی مردم از حقوق سلامت خود و مسئولیت‌های اجتماعی سلامت خود (2-1)

§    اجرای رویکرد سلامت همه‌جانبه و انسان سالم در همه قوانین، سیاست‌های اجرایی و مقررات (2) با دقت و توجه به :

اولویت پیشگیری بر درمان

جهت ارتقای شاخص‌های سلامت داشتن

روز آمد نمودن برنامه‌های بهداشتی و درمانی

پیوست سلامت برای طرح‌های کلان توسعه‌ای

§         مبارزه در جهت کاهش مخاطرات و آلودگی‌های تهدید‌کننده سلامت

 (Environmental Health Hazardse) طبق شواهد علمی معتبر (3-2)

§         مبارزه با محصولات و مواد و خدمات زیان آور سلامت (3-10)

§    ایجاد نظام‌های پایش، ارزیابی و نظارت برای حفظ و صیانت از حقوق سلامت مردم و بر اجرای صحیح سیاست‌های کلی سلامت (6-2)

§    توجه به ارتقاء شاخص‌های سلامت روانی جامعه با توجه به ترویج سبک زندگی اسلامی – ایرانی و آموزش های اخلاقی و معنوی در جامعه (3)

§         توجه به اصلاح سبک زندگی در عرصه تغذیه (6-12)

§    سیاستگذاری و نظارت بر تولید و واردات فرآورده‌ها و مواد اولیه دارویی، واکسن، محصولات زیستی و ملزومات و تجهیزات پزشکی کیفی و دارای استاندارد سطح بین‌المللی و نظارت بر مصرف دارو (PMS) (4) و (5)

§    مبارزه و ممانعت از ایجاد تقاضاهای القایی از طرق اجازه تجویز صرفاً بر اساس نظام سطح‌بندی و راهنماهای بالینی و طرح ژنـریک و نظام دارویی کشور و طبق فناوری‌های ارزیابی شده (Health Technology Assessment) (5)

§    ارائه خدمات درمانی مطلوب (Optimal) (7) و هدایت شده (managed Care) با نظارت حاکمیت بالینی (Clinical Governance) (2-8) در قالب شبکه بهداشتی-درمانی (8)

§    تأمین امنیت (ایمنی) غذایی و سبد غذایی مطلوب و کافی و آب و هوای سالم و فرآورده‌های بهداشتی ایمن و امکانات ورزشی برای آحاد مردم (6)

§         اطلاع‌رسانی شفاف در محل‌های خدمت‌رسانی مراقبت‌ها و خدمات سلامت

 (Transparent Information) (8)

§    ایجاد نظام‌های نظارتی، پایشی، ارزیابی، کیفیت سنجی (Quality Assessment) مثل سنجش کیفیت عملکرد (Performance Quality Assessment)  (7-9) و....

§    افزایش آگاهی و فرهنگ سلامت (Health Literacy) در جهت توانمند کردن جامعه (Community Empowerment) و مشارکت مردم در حفظ و تأمین سلامت خود (11)

4.     ارتقاء و توسعه کمی و کیفی خدمات و مراقبت‌های سلامت:

سیاست‌ها توجه به ایجاد نظام ارتقاء و توسعه کمی و کیفی (developmental System) خدمات و مراقبت‌های سلامت و در نهایت ارتقاء کمی و کیفی و امنیت (Safety) نظام سلامت ایجاد شده از طرق تعیین و حرکت به سمت رسیدن به استانداردها و شاخص‌های ملی، منطقه‌ای، جهانی و خدمات هدایت شده (Managed Care) یعنی طبق گاید لاین‌ها (5)، تجویز بر اساس نظام سطح‌بندی و طرح ژنریک و نظام دارویی کشور (5) و فناوری‌های سلامت ارزیابی شده و نظام حاکمیت بالینی (Clinical Governance)، در جهت تدارک و تأمین خدمات و مراقبت‌های سلامت مطلوب (optimal) داشته و توصیه مؤکد به آن‌ها را نموده است. (7)

5.     طبق شواهد علمی عمل کردن:

سیاست‌ها توصیه به طبق شواهد علمی متقن(Evidence Based) عمل کردن (3-2) و (1-8)، و رعایت اصول و ارزش‌های اسلامی و انسانی (1 و 13) در خدمات و مراقبت‌های سلامت، آموزش، پژوهش و رشد آداب و اخلاق حرفه‌ای پزشکی (1-1) (13) و معنویت، با هر امکان حتی استفاده از محیط‌های ارائه‌کننده خدمات و مراقبت‌های سلامت (2-1) را نموده است.

6.     توجه به مسائل فرابخشی:

سیاست‌ها توجه به مسائل فرابخشی بخش سلامت (Health Sector) از جمله آب و هوا، غذا، فرآورده‌های بهداشتی، مخاطـرات و آلودگـی‌ها و تهدیدکننـده‌های سلامت (3-2)، و مشکلات اجتماعی و روانی جامعه (3) و به مشکلات احتمالی سلامت که ممکن است در طرح‌های توسعه‌ای در کشور ایجاد شود، و معضلات سبک زندگی نیز داشته که در این موارد توصیه به تهیه پیوست سلامت و ترویج زندگی اسلامی ایرانی (3) را نموده است.

جستجو

جشنواره علمي فرهنگستان

گزارش و گفتگو

به-یاد-مرحوم-دکتر-کمال-لطفی نویسنده: دکتر علی خلج ( عضو پیوسته و رئیس گروه علوم...
کرونا-با-مشارکت-مردم-مهار-شدنی-است نویسنده : دکتر بیژن صدری‌زاده مدیر سابق مبارزه...

پیوندها

 

 

 

ورود به سایت