Frontpage Slideshow | Copyright © 2006-2012 JoomlaWorks Ltd.

وضعیت دارو در اواخر سال 1357  و اوایل سال 1358

1-        صنعت دارو پیش از انقلاب اسلامی

1-1-  مصرف دارو

از میزان مصرف داروها در این برهه زمانی اطلاع دقیقی در دست نیست اما بر طبق بعضی مستندات كل مصرف دارو از ٣٣٦ ميليون ريال در سال ١٣٤١ به ٢٢٤٦٠ ميليون ريال در سال ١٣٥٧ رسيده است.

 

2-1-  تولید دارو

در سالهای پیش از انقلاب اسلامی در حدود 30% داروهای مصرف کشور را داروهای تولیدی شامل می‌شد در اواخر سال 1357 و  اوایل سال 1358 صنعت دارو و تامین دارو جهت بیماران از طرق ذیل بوده است:

·           14 کارخانه‌ که با سرمایه­گذاری خارجی تاسیس شدند و محصولات مربوط به خود را با فرمولاسیون و مشخصات دریافتی از کارخانه مادر  و با نام برند (تجاری) آنها می­ساختند.

·            کارخانجاتی که با سرمایه­گذاری ایرانی تاسیس شدند ولی محصولات خود را تحت لیسانس و با فرمولاسیون و مشخصات دریافتی از کارخانه لیسانس­دهنده خارجی و یا با فرمولاسیون خود می­ساختند.  مشتمل بر 7 کارخانۀ داروپخش، تولیددارو ، I.D.I (لقمان)، دوپار(سینا دارو)، فارما شیمی، صنعتی پارس و آترا بودند که کیفیت و شرایط تولید آنها بجز داروپخش و تولید دارو غیر قابل قبول بود.

·      20 کارخانه کوچک که با سرمایه­گذاری ایرانی تاسیس شدند و محصولات را صرفاً با فرمولاسیون خود تولید می­نمودند و کیفیت و شرایط تولید آنها غیر قایل قبول بود.

 

3-1- واردات دارو

واردات دارو در سالهای پیش از انقلاب اسلامی توسط صدها شرکت وارد کننده، از سراسر دنیا و در اغلب موارد  از اروپا و آمریکا انجام می‌شد. بر اساس آمار گمرک ارزش واردات دارو در سالهای منتهی به 1357 برابر بوده است با:

ارزش داروي وارداتي (ريال)

سال

15،294،025،400

1355

19،581،506،002

1356

17،314،150،381

1357

 

موسساتی مشتمل بر شرکت سهامی داروئی کشور ، شیرو خورشید( هلال احمر)، تأمین اجتماعی، شرکت نفت، ارتش و دانشگاههای علوم پزشکی نیز نسبت به واردات دارو اقدام می‌نمودند. بجز شرکت سهامی داروئی کشور که وابسته به وزارت بهداری بود سایر سازمانهای وارد کننده هیچ مجوزی برای واردات دارو از وزارت بهداری اخذ ننموده و مطابق دستورالعمل‌های خاص خود و فهرست داروئی خود نسبت به واردات دارو اقدام می‌نمودند.

4-1-  فهرست داروئی

کشور در سالهای پیش از انقلاب اسلامی دارای فهرست داروئی مشخص و مصوب نبود و کمیته و یا شورایی برای بررسی اینکه چه داروهائی می بایست در فهرست داروهای مملکت قرار می‌گرفت وجود نداشت.

5-1-  توزیع دارو

در سالهای پیش از انقلاب اسلامی بجز 3 شرکت داروپخش، تولیددارو و خوراک که داروهای مربوط به تولیدات و واردات خود را در اختیار داروخانه ها قرار می‌دادند بقیه تولید کنندگان و وارد کنندگان محصولات خود را در اختیار عمده فروشی دارو در تهران ( ناصرخسرو) و بعضی عمده فروشی‌های دارو در بعضی مراکز استانها قرار می‌دادند و داروخانه‌ها می‌بایستی در تهران با مراجعه روزانه به عمده فروشی‌ها داروهای خود را تهیه نموده و در مراکز استان‌ها و شهرستانها تأمین دارو نیز از طریق تلفن و یا نامه به عمده فروشی‌های مقیم ناصرخسرو و بعضی عمده‌فروشی‌های مستقر در مراکز استان‌ها انجام می‌گرفت.

6-1-  مواد اولیه و مواد بسته بندی:

برای تولید دارو در کشور فقط امکان تهیه شکر ، وازلین ، الکل و همچنین مواد بسته بندی شامل شیشه برای محلولهای cc60 و cc90 و اقلامی نظیر جعبه، بروشور وکارتن از داخل مملکت وجود داشت. منبع تهیه شکر( قند و شکر هفت تپه)، وازلین ( شرکت نفت- در صورتیکه بو نداشته باشد) و الکل از کارخانجات تولید کننده الکل بود.

2-        صنعت دارو پس از انقلاب اسلامی

 پس از انقلاب اسلامی در بهمن 1357، رسیدگی به وضعیت دارو از همه نظر در وزارت بهداری ، دانشگاههای ایران، جامعه داروسازان و انجمن‌های پزشکی مطرح می‌شد و برای اولین بار در مرداد 1358 در سمیناری که جامعه داروسازان برای رسیدگی به وضعیت دارو برگزار کرد، موضوعات مرتبط با دارو مطرح شد و ضمن رسیدگی به تمامی ابعاد مرتبط با دارو، استفاده از نام ژنریک درخواست و  مورد بررسی قرار گرفت. متعاقب آن، دو کارگروه بررسی در وزارت بهداشت (حوزه معاونت دارو) و دانشکده داروسازی دانشگاه تهران تشکیل و سپس با هماهنگی یکدیگر و برگزاری جلسات مشترک به دستور جناب آقای دکتر موسی زرگر (وزیر وقت بهداری) شورای عالی دارو در وزارت شروع به کار نمود و مسائل مربوط به دارو مشتمل بر موارد ذیل در دستور کار قرار گرفت:

1-2- مصرف دارو

بر طبق آمارنامه های دارویی منتشر شده توسط سازمان غذا و دارو در این سال ها میزان مصرف دارو از 97 میلیارد ریال و تعداد 684،8 میلیارد عدد در سال 1363 به 42،456 میلیارد ریال و 249،35 میلیارد عدد در سال 1390 رسیده است.

2- 2- تولید دارو

رسیدگی به وضعیت کیفی و تولیدات کارخانجات داروسازی که نتیجه آن انتقال کارخانجات داخل تهران به خارج از تهران ، تأمین وسایل و ماشین آلات مورد نیاز ، اصلاح فرمولاسیون و تکمیل آزمایشگاههای کنترل و بطور کلی رعایت تمامی اصول مختص برای ساخت دارو  بود و  شرکتهایی که تمایل به سرمایه‌گذاری و یا رسیدن به استانداردهای لازم  را نداشتند، تعطیل شدند.

3- 2 - توزیع دارو

با تعطیلی تمامی عمده فروشی‌های دارو در سراسر کشور و توسعه شرکتهای پخش سراسری موجود و ایجاد شرکتهای توزیع دارو که در نتیجه تعداد شرکتهای توزیع سراسری دارو به  6 شرکت رسید که می‌بایستی دارو را از انبار شرکت تولید کننده و یا وارد کننده دریافت و در سراسر کشور به تمامی داروخانه‌ها و مراکز درمانی توزیع نمایند.

4- 2- نام ژنریک

 استفاده از نام ژنریک بجای نام تجاری دارو بعنوان اصل خدشه ناپذیر در تحول نظام دارویی ایران در نظر گرفته شد و بر این اساس واردات دارو نیز بصورت متمرکز و با نام ژنریک صورت می گرفت.

5- 2- فهرست دارويی

ایجاد فهرست داروئی کشور و ایجاد کمیته‌ای برای این امر تحت نام شورای تدوین و  بررسی داروهای ایران. قابل ذکر است که در مرحله اول برای تعیین فهرست داروهای کشور جلساتی در وزارت بهداری با حضور تمامی گروههای پزشکی و داروسازی برگزار و شرکت کنندگان نظرات خود را در مورد حذف و یا اضافه نمودن داروها مشخص نمودند و فهرست دارویی مورد تایید در دی‌ماه سال 1358 در روزنامه‌های کثیرالانتشار منتشر و از تمامی پزشکان و داروسازان درخواست گردید که نظرات اصلاحی خود را ارسال دارند که پس از دریافت تمامی نظرات فهرست  نهایی تهیه و ابلاغ شد.

6- 2- واردات دارو

1-     با توجه به اینکه نام دارو از تجاری به ژنریک تغییر یافته بود و تعداد زیادی از مدیران و مالکین شرکتهای وارد کننده دارو از کشور خارج شده بودند و نظم عرضه دارو بطور کامل مختل شده بود تصمیم گرفته شد که شرکتهای سهامی داروئی کشور و شرکت داروپخش و هلال احمر که کاملاً تحت مدیریت دولت بود تمامی داروهای وارداتی مورد نیاز داروخانه‌ها و مراکز درمانی را تأمین نمایند. در این سال ها سهم ریالی واردات دارو از 39 درصد (از کل فروش دارو) در سال 1363 به 36 درصد در سال 1390 و سهم عددی واردات دارو از 5/18 درصد (از کل فروش دارو) در سال 1363 به 5/3 درصد در سال 1390 رسید.

7- 2- معرفی و تبلیغ دارو

قبل از انقلاب نزدیک به 3000 نفر برای تبلیغ و معرفی دارو به مطب‌ها و مراکز درمانی مراجعه می‌نمودند که مشکلات و مفاسدی در پی داشت از اینروی در تصمیم جدید مقرر شد نحوه معرفی دارو به صورت علمی و با ارائه مدارک علمی لازم صورت گرفته و از تبلیغ و یا مواردی که سبب مصرف بی رویه و یا خارج از حدود علمی باشد جلوگیری شود.

8- 2- نحوه اداره کارخانجات داروسازی

با توجه به اینکه تعداد زیادی از مالکین و مدیران کارخانجات داروسازی اعم از مالکیت خارجی و یا ایرانی از کشور خارج شده و اداره این کارخانجات از کنترل خارج شده بود و یا در حال تعطیلی بودند و از طرفی تولیدات این واحدها، مورد نیاز بیماران بود، طبق تصمیم شورای انقلاب اسلامی مقرر شد که برای این موسسات مدیری از طرف وزارت بهداری و وزارت صنایع تعیین و این مدیران این کارخانجات را اداره نمایند. سپس طی مذاکراتی که در ایران و  در لاهه انجام شد مالکیت این کارخانجات به دولت ایران منتقل شد.

9- 2- توسعه صنعت دارو

در سال های اول انقلاب اسلامی و در نتیجه فعالیت دسته جمعی مدیران و کارکنان صنعت دارو، کارخانجات داروسازی اکسیر در بروجرد ، کارخانه داروهای دامی ( تحت نام داملران) در بروجرد، کارخانه داروسازی فارابی در اصفهان ، کارخانه داروسازی امین در اصفهان ، کارخانه سرم سازی ثامن در مشهد ، کارخانه آنتی بیوتیک سازی دانا در تبریز، کارخانه داروسازی زهراوی در تبریز و کارخانه سرم سازی شهید قاضی در تبریز  راه اندازی شد و در سالیان اخیر نیز  این مهم افزایش قابل توجهی یافته است.

10- 2- تولید مواد اولیه دارویی

در زمینه تولید مواد اولیه نیز پس از  انقلاب شکوهمند اسلامی کارخانه تولید مواد اولیه داروپخش بنام تماد در تهران و کارخانه تولید مواد اولیه شهید رزکانی( شیمی دارویی داروپخش) با همکاری سازمان U.N.D.P سازمان ملل در تهران و کارخانه آنتی بیوتیک سازی ایران در ساری ایجاد گردید و در زمینه تهیه مواد بسته بندی برای دارو  نیز کارخانجات متعددی در سراسر کشور ایجاد شد و در سالیان اخیر نیز  این مهم افزایش قابل توجهی یافته است.

در حال حاضر و طی 40 سال اجرای نظام نوین داروئی کشور (طرح ژنریک) حدود 100 کارخانه داروسازی در تولید داروهای شیمیایی و بیولوژیک فعالیت دارند که 97% داروهای مورد نیاز کشور را به لحاظ عددی تولید می‌کنند. حدود 50% مواد اولیه داروئی در کشور تولید می‌شود. بیش از 95% لوازم و مواد بسته بندی دارو نیز در داخل کشور تولید می‌شود که بخشی از آنها نیز صادر می‌شود.

ضمناً بیش از 80 شرکت پخش سراسری دارو نیز در توزیع دارو فعالیت دارند.

- در سال هاي اخير با توجه به رشد دانش بيولوژي مولكولي و اقبال جهاني به علوم زيستي فراورده هاي بيو تكنولوژي در سطح وسيع تري به بازار جهاني دارو وارد گرديد. خوشبختانه همزمان با تدوين و راه اندازي رشته هاي مرتبط با بيوتكنولوژي در دانشگاه ها زمينه هاي ايجاد و رشد صنعت بيوتكنولوژي هموار گرديد. شروع راه اندازي بيوتكنولوژي صنعتي با انتقال دانش ساخت فرآورده هايي مانند واكسن هپاتيت، اينترفرون آلفا، استرپتوكيناز آغاز گرديد و متعاقباً سهم قابل توجهي از مولكول هاي حياتي در برخي از كارخانجات داخلي توليد و به بازار عرضه گرديد. در حال حاضر جمع كثيري از جوانان فارغ التحصيل در رشته هاي ميكروبيولوژي، بيوشيمي، بيولوژي و  غيره در كنار داروسازان متخصص در زمينه بيوتكنولوژي براي توليد داروهاي مزبور در كارخانجات داروسازي به اين مهم اشتغال دارند.

جستجو

فصلنامه ارتقاي سلامت

پیوندها

 

 

 

گزارش و گفتگو

ارزیابی-برنامه-دوره-پزشکی-عمومی-در-ایران-و-چالش-های-روبرو دكتر بهادر اعلمي هرندي به خاطر دارم شصت سال قبل...
خلاصه-سياستي-پيوند-پس-از-مرگ-قلبي باتوجه به اهميت بيش از پيش موضوع پيوند اعضاء در...

ورود به سایت