بیانیه مجمع عمومی بهار ۱۳۹۹ " بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی "

خلاصه سیاستی مجمع عمومی فرهنگستان علوم پزشکی در خصوص بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی

دکتر سید علیرضا مرندی، رئیس فرهنگستان علوم پزشکی، سوم اسفندماه سال ۹۸ طی نامه ای به حضرت آیت االله دکتر سید ابراهیم رئیسی رئیس قوه قضائیه، حضرت حجت  الاسلام و المسلمین دکتر حسن روحانی ریاست جمهوری، دکتر علی لاریجانی رئیس اسبق مجلس شورای اسلامی، دکتر سعید نمکی وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، دکتر منصور غلامی وزیر محترم علوم، تحقیقات و فناوری، دکتر سید سعید رضا عاملی، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، حضرت آیت االله صادق آملی لاریجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، حضرت حجت الاسلام و المسلمین محمدی گلپایگانی، رئیس دفتر مقام معظم رهبری، دکتر رضا داوری اردکانی، رئیس فرهنگستان علوم، دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و دکتر علیرضا اسماعیلی، سرپرست فرهنگستان هنر، خلاصه سیاستی مجمع عمومی فرهنگستان علوم پزشکی در خصوص بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی را به شرح ذیل ارسال کرد:

سلام علیکم

با احترام، خلاصه سیاستی مجمع عمومی فرهنگستان علوم پزشکی در خصوص بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی جهت استحضار تقدیم می‌شود.

دکتر سید علیرضا مرندی

شرح پیوست:

فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران

خلاصه سیاستی

عنوان: اجرائی نمودن «بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، ابلاغی مقام معظم رهبری» در حوزه سلامت

مقدمه و بیان مسئله

بیانیه‌ی «گام دوم انقلاب» تجدید مطلع و منشوری است خطاب به ملت ایران، به‌ویژه جوانان، برای «دومین مرحله‌ خودسازی، جامعه‌ سازی و تمدن‌سازی»  که «فصل جدید زندگی جمهوری اسلامی» را رقم خواهد زد[۱].

در اولین سالگرد صدور بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی  که در این خلاصه سیاستی بیانیه نامیده می‌شود، فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی، نخستین گزارش تحلیلی با رویکرد اجرائی نمودن مفاد مرتبط با سلامت در بیانیه را به شرح زیر ارائه می‌نماید. در این خلاصه سیاستی، پنج اولویت اجرائی برای تحول در نظام سلامت، تشخیص داده شده است که کلیات موارد اشاره و جزئیات تخصصی هر مورد در آینده ارائه خواهد شد. این خلاصه سیاستی از جمع بندی بخشی از  دیدگاه‌های اعضای «شورای علمی» و «مجمع عمومی فرهنگستان»، در معاونت علمی تنظیم شده است. ایجاد و اداره بهینه نظام سلامت، از ارکان ضروری و سرنوشت ساز جامعه و از مصادیق کلانی است که عموم توصیه‌های بیانیه در آن مصداق دارد. لازمه تحقق آرمان‌های بیانیه، خاصه «مرجعیت علمی» و «تمدن سازی نوین اسلامی»، تحقق این امور در کلان موضوع سلامت است. نتایج این خلاصه سیاستی در شش موضوع اولویت دار منتخب ارائه می‌شود. در هر موضوع، برداشت اجمالی مفهومی، راهبردها و راهکارهای کلان اجرائی و مبانی ارزشی و قانونی بطور اجمال ارائه شده است. هر موضوع نیاز به تبیین، شناسائی و پیشنهاد اقدامات اجرائی، ارائه شاخص‌های رصد کلان، و پیشنهاد تقسیم کار ملی برای عینیت بخشیدن به اهداف و آرمانها و اقدامات خواهد داشت و در گزارشات بعدی به آنها پرداخته خواهد شد. 

۱-تحول و اعتلا در علم،  پژوهش و فناوری سلامت

آشکارترین وسیله‌ی عزّت ملی و قدرت و توانمندی، و نیز تحقق خودکفایی و خود اتکائی در همه زمینه‌های سلامت، به ویژه در امور پیشگیری ابتدائی[۲] و اولیه[۳] و ارتقای سلامت[۴]، جهاد علمی  و تحول راهبردی درپژوهش‌های علوم پزشکی با رویکرد نظام نوآوری است.

  برنامه ریزی برای دستیابی به مرجعیت علمی در حوزه علوم و فنون و نیز  ارائه مراقبت‌ها و خدمات سلامت، مرهون اهتمام به اجرای کامل و دقیق مفاد بندهای سیاست‌های کلی سلامت، بندهای مرتبط از سیاست‌های کلی علم و فناوری، نقشه جامع علمی کشور، نقشه جامع علمی سلامت، سند اسلامی شدن دانشگاه‌ها و سایر اسناد راهبردی حوزه علم و فناوری و پژوهش است. قانونگرائی، اجرای کامل اهداف و قوانین اصلی حاکم بر نظام ادغام یافته سلامت در آموزش پزشکی، و نیز تکمیل، تعمیق و بهره برداری مطلوب این نعمت کم نظیر، شناخت و هدایت استعدادها، توجه به ظرفیت‌های بزرگ مناطق مختلف کشور، ترویج الگوهای موفق از راهبردها و راهکارهای نافذ تحقق این اولویت کلان است.

۲-اخلاق و معنویت در سلامت و نقش آن در ارتقای معنویات، اخلاقیات و فرهنگ عمومی جامعه

تلاش مستمر و افزاینده برای برجسته کردن ارزش‌های معنوی اسلامی از قبیل: اخلاص، ایثار، توکّل، ایمان در خود و در جامعه، از ارکان تعالی معنویت در حوزه سلامت است و در تمام شئون از سیاست گذاری تا اجرا باید تسری داشته باشد. تحول در محیط‌های علمی و دانشگاهی متناسب بااصول و ارزش های اسلامی، اخلاق پزشکی و آداب حرفه ای، نظیر «قانون انطباق امور اداری و فنی مؤسسات پزشکی با موازین شرع مقدس» و رعایت فضیلت‌هایی چون خیرخواهی، گذشت، کمک به نیازمند، راستگویی، شجاعت، تواضع، اعتماد به ‌نفس و دیگر خلقیات نیکو، ترجمان اخلاق در سلامت است. پایبندی به اصول و ارزش‌های انسانی و اسلامی و تلاش برای نهادینه سازی آنها در جامعه  و آگاه سازی مردم از حقوق و مسؤولیت های اجتماعی سلامت خود و استفاده از ظرفیت محیط های ارائه مراقبت های سلامت برای رشد معنویت و اخلاق اسلامی در جامعه، و سایر موارد مصرح در سند اسلامی شدن دانشگاه‌ها و سایر اسناد فرادست نظام‌های آموزش و سلامت. معرفی آموزه‌های نظری و الگوهای عملی اخلاق و معنویت در دوران تمدنی گذشته و خاصه معاصر، برای اعتلای معنوی و اخلاقی راهگشا است.  اهتمام هرچه بیشتر به  معرفی و شناساندن الگوها و اسوه‌های معاصر، خاصه صحنه گردانان و ارزش آفرینان جامعه سلامت در دفاع مقدس، والاترین راهبرد تأثیر گذار اخلاقی و معنوی سلامت بشمار می‌رود. 

۳-تحولات مدیریت با رویکرد مدیریت جهادی در سلامت

نظام‌های انتخاب، تعلیم و تربیت و ارزشیابی مدیران حوزه سلامت باید متناسب با اصول و ارزش های اسلامی، اخلاق پزشکی اسلامی و آداب حرفه ای متحول شود. مدیریت جهادی موجبات اعتلا و پیشرفت همه جانبه در حوزه سلامت را فراهم خواهد ساخت. مدیریتهای جهادی الهام‌گرفته از ایمان اسلامی و اعتقاد به اصل «ما میتوانیم»  که امام بزرگوار به همه‌ی ما آموخت، کلمه رمز عزّت و پیشرفت همه جانبه و نیل به قله‌های علم و معرفت و مرجعیت در علم و فناوری سلامت خواهد بود. از مؤلفه‌های مدیران جهادی «ایمان راسخ به خداوند تبارک و تعالی و انجام وظیفه برای جلب رضایت حق تعالی و اعتماد به مدد الهی»، « خودباوری، اعتماد به نفس»، «روحیه تلاش مضاعف و خستگی ناپذیر و بدون چشم داشت مادی و تقدم پاداش معنوی بر حقوق مادی»، «تدین و رعایت ارزش‌های دینی مرتبط با کار و مسئولیت»، «اهتمام به علم و مهارت آموزی و کارآمدی»، «داشتن انگیزه والای خدمت به مصالح کشور»، «انقلابی بودن، عدالت محوری، پاسخگو بودن، شفافیت، پرکاری و جهادی عمل کردن» و «رعایت ارزشها و معیارهای جهادی در انتخاب مدیران زیرمجموعه و همکاران» و بسیار ی صفات و فضایل دیگر.

۴-تحولات ضروری  اقتصاد سلامت  با رویکرد اقتصاد مقاومتی

اقتصاد قوی، نقطه‌ی قوّت و عامل مهمّ سلطه‌ناپذیری و نفوذناپذیری کشور است و اقتصاد ضعیف، نقطه‌ی ضعف و زمینه‌‌ساز نفوذ و سلطه و دخالت دشمنان است. فقر و غنا در مادّیات و معنویات بشر، اثر میگذارد. اقتصاد در حوزه حیاتی سلامت باید قوی، مولد، درون زا و دارای همه مؤلفه‌های اصیل اقتصاد مقاومتی باشد. در نظام اقتصادی سلامت، توجه خاص به اولویت پیشگیری و بهداشت و موضوع مهم مدیریت از اهمیت مضاعف برخوردار است و مدیریت صحیح در بکارگیری منابع در رویکرد «نظام سلامت مقاومتی»، تضمین کننده غلبه بر کاستی‌ها و تحریم‌ها و حوادث غیر مترقبه و تأمین کننده نیازهای سلامت مردم در همه شرایط خواهد بود. بطور خاص اجرای بندهای ۶، ۷ و ۸ سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی و بندهای مرتبط از سیاست‌های کلی سلامت، از راهبردهای تحقق آرمانهای اقتصادی سلامت در بیانیه می‌باشد

۵- عدالت در سلامت و وجوب مبارزه همه جانبه با مظاهر و مصادیق فساد در حوزه سلامت

عدالت در صدر هدف‌های اوّلیه‌ی همه‌‌ی بعثت‌های الهی است و در جمهوری اسلامی نیز دارای همان شأن و جایگاه است. ضرورت عدالت محوری در حوزه حیاتی سلامت جامعه مضاعف است. مانند سایر حوزه‌های اقتصادی عدالت و مبارزه با فساد، لازم و ملزوم یکدیگرند. رفع محرومیت‌ها  و حذف شکاف‌های عمیق طبقاتی در برخورداری مردم از مراقبت‌ها و خدمات سلامت در اولویت اول و بلا درنگ عدالت در سلامت است. غفلت از قشرهای نیازمند حمایت،  تبعیض در توزیع منابع عمومی سلامت، تعارض منافع،  ویژه‌خواری، و مدارا با اخلال گران اقتصاد سلامت بشدت ممنوع است.

۶-سبک زندگی سلامت محور

هدفِ از سبک زندگی، تحقّق زندگی اسلامی به‌معنای واقعی، و تشکیل یک جامعه‌ اسلامی است که در آن جامعه هم علم، و هم عدل و اخلاق و عزّت و پیشرفت وجود دارد، و به عبارتی عزّت دنیا و آخرت در زندگی اسلامی تحقق یافته است. جامعه ما هنوز به این هدف‌ها نرسیده‌ و در نیمه‌راه این هدف‌ها قرار دارد. در بُعد سلامت، «شناسائی و ترویج فرهنگ سبک زندگی سلامت محور»، در عرصه‌های سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی اسلامی که منعطف به حوزه بهداشت و پیشگیری است، در اولویت اقدامات اجرائی بیانیه محسوب می‌شود، و اهتمام شایسته نسبت به آن از ضرورت‌های مبرم حوزه سلامت است. این مهم با راهبرد همکاری‌های درون بخشی و بین بخشی میسر خواهد بود. 

توصیه می‌شود شاخص‌های کلان مناسب برای رصد عملکرد نظام سلامت در راستای بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی در حوزه‌های زیر و سایر زمینه‌های مرتبط تدوین شود:"سبک زندگی سلامت محور-سلامت در تمدن نوین اسلامی-مدیریت جهادی در سلامت-عدالت در سلامت-اقتصاد مقاومتی سلامت- تعاملات بین المللی نظام سلامت-اخلاق و معنویت-مرجعیت علمی در سلامت…".

فرهنگستان علوم پزشکی- ۳/۱۲/ ۱۳۹۸

 


[۱] برگرفته از بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی

[۲] Primordial prevention

[۳] Primary prevention

[۴] Health promotion